COP31 w Antalyi: klimat i energia w cieniu wojny z Iranem
W tureckiej Antalyi rozpoczyna się COP31, doroczna konferencja klimatyczna ONZ. Potrwa dwa tygodnie, a rozmowy toczą się w cieniu wojny USA i Izraela z Iranem, która wywołała globalny kryzys energetyczny. Głównym tematem ma być elektryfikacja.
Kryzys energetyczny jako tło rozmów
Wojna trwa już dziewiąty miesiąc. Zamknięcie Cieśniny Ormuz, bez precedensu w historii, oraz gwałtowny wzrost cen ropy i gazu pokazały, jak podatna na wstrząsy jest gospodarka oparta na paliwach kopalnych. Zdaniem Kingsmilla Bonda, analityka think tanku Ember, obecny kryzys różni się od tych z lat 70. i od tego po rosyjskiej inwazji na Ukrainę w 2022 roku.
Bond podkreśla: „Po raz pierwszy przy globalnym szoku energetycznym mamy naprawdę tanie rozwiązania, które można mu przeciwstawić”.
Chodzi o panele słoneczne, magazyny energii i samochody elektryczne. W ostatnich miesiącach wiele krajów wyraźnie zwróciło się ku tym technologiom. Często powstają one w Chinach, a oprócz niższych emisji dają też większe bezpieczeństwo gospodarcze. Według Bonda ułatwi to państwom poparcie dla zmian podczas szczytu.
„35 do 2035”, czyli cel elektryfikacji
Niektórzy nazywają tegoroczną konferencję „COP elektryfikacji”. Jej głównym celem ma być podniesienie wskaźnika elektryfikacji świata z około 23 proc. obecnie do około 35 proc. w 2035 roku. Hasło brzmi „35 do 35”.
Cele te zakładają, że kraje będą zwiększać udział czystszych źródeł w miksie energetycznym. Eksperci uznają to założenie za rozsądne, bo tak właśnie dzieje się w ostatnich latach. Według firmy finansowej Lazard duże farmy słoneczne i wiatrowe dostarczają energię taniej niż nowe elektrownie gazowe i węglowe. Li Shuo z Asia Society Policy Institute dodaje, że więcej zielonej energii pozwala szybciej odchodzić od emisji.
Mapa drogi odejścia od paliw kopalnych
Wiele państw uważa, że proces COP, który wchodzi w 31. rok, zrobił za mało w sprawie największej przyczyny zmiany klimatu, czyli spalania paliw kopalnych. Producenci tacy jak Arabia Saudyjska i Rosja od lat sprzeciwiają się wpisywaniu tej kwestii do końcowych dokumentów.
W kwietniu ponad 50 krajów spotkało się na pierwszej międzynarodowej konferencji poświęconej odchodzeniu od ropy, gazu i węgla. Organizatorzy określili ją jako uzupełnienie procesu ONZ. Ponad 25 z tych państw pracuje nad prawnie wiążącym traktatem, który przyspieszyłby wygaszanie paliw kopalnych. Zwolennicy tej inicjatywy liczą, że w Antalyi dołączą kolejne kraje.
Stany Zjednoczone nieobecne
Departament Stanu poinformował NPR, że USA nie wyślą delegacji na COP31. Nie było ich też rok temu w Brazylii. Administracja Donalda Trumpa wycofuje się z działań klimatycznych: wygasza ulgi dla aut elektrycznych, słońca i wiatru, luzuje regulacje dotyczące gazów cieplarnianych i wstrzymuje projekty odnawialne.
W Antalyi pojawią się jednak demokratyczni kongresmeni, w tym senator Sheldon Whitehouse z Rhode Island. Chcą skupić się na paliwach kopalnych i możliwym mechanizmie wyceny emisji dwutlenku węgla. Whitehouse argumentuje, że przemysł paliwowy nie może dalej zanieczyszczać za darmo.
Co to oznacza dla Polski
Polska jako członek UE jest objęta unijną polityką klimatyczną, więc ewentualne ustalenia z Antalyi nie zmienią przepisów z dnia na dzień. Mogą jednak wpływać na kierunek debaty w Europie i na ceny technologii. Warto pamiętać, że konferencja ONZ wyznacza raczej ramy i deklaracje polityczne niż gotowe regulacje.
Dla właścicieli domów i mieszkań przesłanie jest czytelne: rośnie znaczenie rozwiązań opartych na prądzie, takich jak fotowoltaika, magazyny energii czy pojazdy elektryczne. Ich opłacalność zależy jednak od lokalnych cen energii, dopłat i warunków przyłączenia do sieci, a te w Polsce mogą wyglądać inaczej niż w państwach z artykułu.
Źródło: NPR – „U.N. climate talks begin today. Here are 3 things to know”
